Chia động từ — 3 nhóm
| Thể | Nhóm 1 · 行く (đi) | Nhóm 2 · 食べる (ăn) | Nhóm 3 · する/来る |
|---|---|---|---|
| Từ điển | 行く | 食べる | する・くる |
| ます | 行きます | 食べます | します・きます |
| て | 行って ※ | 食べて | して・きて |
| ない | 行かない | 食べない | しない・こない |
| た | 行った | 食べた | した・きた |
※ ※ 行く là ngoại lệ của thể て/た: 行って・行った (không phải ×行いて).
Những bảng hay quên nhất — chia động từ, thể て, cho–nhận, kính ngữ.
| Thể | Nhóm 1 · 行く (đi) | Nhóm 2 · 食べる (ăn) | Nhóm 3 · する/来る |
|---|---|---|---|
| Từ điển | 行く | 食べる | する・くる |
| ます | 行きます | 食べます | します・きます |
| て | 行って ※ | 食べて | して・きて |
| ない | 行かない | 食べない | しない・こない |
| た | 行った | 食べた | した・きた |
※ ※ 行く là ngoại lệ của thể て/た: 行って・行った (không phải ×行いて).
| Đuôi động từ | Thể て | Ví dụ | Nghĩa |
|---|---|---|---|
| う・つ・る | って | 会う→会って・持つ→持って・帰る→帰って | gặp, cầm, về |
| ぬ・ぶ・む | んで | 死ぬ→死んで・呼ぶ→呼んで・読む→読んで | chết, gọi, đọc |
| く | いて | 聞く→聞いて | nghe |
| ぐ | いで | 脱ぐ→脱いで | cởi |
| す | して | 貸す→貸して | cho mượn |
| Nhóm 2: bỏ る | て | 起きる→起きて・寝る→寝て | dậy, ngủ |
| Ngoại lệ | — | 行く→行って・する→して・来る→来て | học thuộc |
※ Mẹo nhớ: 「うつる→って・ぬぶむ→んで・く→いて・ぐ→いで・す→して」.
| Thể | Nhóm 1 · 行く | Nhóm 2 · 食べる | Nhóm 3 · する/来る |
|---|---|---|---|
| Khả năng | 行ける | 食べられる | できる・こられる |
| Bị động | 行かれる | 食べられる | される・こられる |
| Sai khiến | 行かせる | 食べさせる | させる・こさせる |
| Sai khiến bị động | 行かされる | 食べさせられる | させられる・こさせられる |
| Ý chí | 行こう | 食べよう | しよう・こよう |
| Điều kiện ば | 行けば | 食べれば | すれば・くれば |
| Mệnh lệnh | 行け | 食べろ | しろ・こい |
※ 食べられる vừa là thể khả năng vừa là bị động — phân biệt bằng ngữ cảnh. Văn nói hay bỏ ら (食べれる) nhưng chưa chuẩn khi viết.
| Mẫu | Hướng | Ví dụ | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| あげる | tôi → người khác | 妹に花をあげた | mình cho người |
| くれる | người khác → tôi | 友達がペンをくれた | người cho mình |
| もらう | tôi ← người khác | 父に時計をもらった | mình nhận |
| 〜てあげる | làm giúp người khác | 宿題を見てあげる | mình làm cho người |
| 〜てくれる | người khác làm cho mình | 駅まで送ってくれた | người làm cho mình |
| 〜てもらう | được người khác làm cho | 兄に直してもらった | mình được nhờ |
| Kính ngữ | さしあげる・くださる・いただく | 先生に本をいただいた | với người trên |
※ Người nhận là mình hoặc người nhà mình → dùng くれる, không dùng あげる.
| Động từ | Tôn kính (người trên làm) | Khiêm nhường (mình làm) | Nghĩa |
|---|---|---|---|
| する | なさる | いたす | làm |
| 行く・来る | いらっしゃる | 参る | đi, đến |
| いる | いらっしゃる | おる | ở, có mặt |
| 食べる・飲む | 召し上がる | いただく | ăn, uống |
| 言う | おっしゃる | 申す・申し上げる | nói |
| 見る | ご覧になる | 拝見する | xem |
| 知っている | ご存じだ | 存じている | biết |
| 聞く・訪ねる | お聞きになる | 伺う | hỏi, thăm |
※ Tôn kính ngữ nâng NGƯỜI KHÁC lên; khiêm nhường ngữ hạ MÌNH xuống — không dùng tôn kính ngữ cho hành động của chính mình.
| Tự động từ (〜が) | Tha động từ (〜を) | Ví dụ | Nghĩa |
|---|---|---|---|
| 開く | 開ける | 窓が開く/窓を開ける | mở |
| 閉まる | 閉める | 店が閉まる/店を閉める | đóng |
| つく | つける | 電気がつく/電気をつける | bật |
| 消える | 消す | 火が消える/火を消す | tắt |
| 始まる | 始める | 授業が始まる/授業を始める | bắt đầu |
| 入る | 入れる | 部屋に入る/箱に入れる | vào / cho vào |
| 出る | 出す | 家を出る/手紙を出す | ra / đưa ra |
| 止まる | 止める | 車が止まる/車を止める | dừng |
| 壊れる | 壊す | 時計が壊れる/時計を壊す | hỏng / làm hỏng |
| 落ちる | 落とす | 財布が落ちる/財布を落とす | rơi / đánh rơi |
| 集まる | 集める | 人が集まる/切手を集める | tập trung / thu thập |
| 決まる | 決める | 日にちが決まる/日にちを決める | được quyết định / quyết định |
| 変わる | 変える | 予定が変わる/予定を変える | thay đổi |
| 見つかる | 見つける | 鍵が見つかる/鍵を見つける | được tìm thấy / tìm thấy |
※ Tự động từ diễn tả sự việc tự xảy ra (đi với が); tha động từ là hành động có người làm (đi với を).
Xem thêm: danh sách ngữ pháp theo nhóm.